Thursday, November 20, 2014

नेपाली कीबोर्डको (कुञ्जीपाटीको) बनावट

नेपाली कीबोर्ड लेआउट बकमान कसरी बन्यो होला ? सकी नसकि जानी नजानी जबरजस्ती मैले यो किबोर्ड लेआउटलाई आत्मसाथ गरे । अहिले म बकमान लेआउटमा छिटो नभएपनि राम्रो सँग टाइप गर्न सक्छु । यो बिचार मैले यही लेआउट प्रयोग गरेर टाइप गर्दै छु । अहिले आएर मलाइ सारै कौतूहलता बढ्यो कि कसरी यो लेआउट बन्यो होला ।

अङ्ग्रेजी कीबोर्ड लेआउट ASDF (QWERTY) प्रयोगमा आउनुमा कुनै वैज्ञानिक तथ्य भेटिँदैन । यो कीबोर्ड लेआउट टाइप राइटर कम्पनि Remington ले ल्याएको भेटिन्छ । यान्त्रिक (Mechanical) कीबोर्डमा छिटो छिटो टाइप गर्दा अक्षरहरूमा जडीत मसीको रिबनमा ठोक्ने डन्डीहरू एक आपसमा ठोकिने भएको ले धेरै प्रयोग हुने अक्षरहरूलाई छुट्याएर बनाइएको थियो (यहाँ हेर्नुहोस्: http://en.wikipedia.org/wiki/QWERTY) । तर के गर्ने Remington को टाइप राइटर यति प्रख्यात भयो कि पछि कम्युटर मा प्रयोग हुने कीबोर्ड लेआउट पनि Remington टाइपराइटरको कीबोर्ड लेआउट जस्तै भयो । यस्तो हुनुमा धेरै मानिसहरू यो लेआउटमा अभ्यस्त थिए र उनीहरू नया लेआउट प्रयोग गर्न चाहँदैनथे । पछि August Dvorak ले वैज्ञानिक हिसाबले तयार पारेको कीबोर्ड लेआउट प्रस्ताव गरे जसलाई दोभारक लेआउट भनिन्छ । तर दोभारक किबोर्ड लेआउटले QWERTY लाई हटाउन सकेन र सन १८७३ देखि आजसम्म हामी त्यो समस्या समाधान गर्न बनाएको लेआउट चलाउँदै छौं जुन आजको समस्या नै हैन । यो कुरा मलाई बाङ्गो हेन्डल भएको साइकल चलाएको मान्छेलाई सोझो हेन्डल भएको साइकल चलाउन गाह्रो भए जस्तो लाग्यो ।

मलाई त लागेको थियो कि हिन्दी देवनागरीमा लेखिने भएकोले भारत बाट टाइपराइटर ल्याएर त्यही टाइपराइटरको प्रयोग गरेर नेपाली टाइप गर्न थालियो र पछि त्यसैको आधारमा प्रीति लगायतका बकमान लेआउटमा आधारित TTF फन्टहरु बने । तर त्यसो रहेनछ । नेपालीको लागि Remington ले छुट्टै लेआउट बनाएको रहेछ जुन हिन्दीको लागि बनाएको लेआउट भन्दा धेरै फरक रहेछ । अब मलाई पक्का भयो कि QWERTY लेआउटमा जस्तै बकमान लेआउटमा पनि यान्त्रिक कारणले अक्षरहरूलाई मिलाएर तयार पारिएको हो । यसमा पनि अहिले हुँदै नभएको समस्या समाधान गर्न बनाइएको लेआउट चलाउँदै छौं । यो बकमान लेआउटलाई परम्परागत (Traditional) लेआउट भनेर चिनिन्छ ।

नेपाली कम्युटर प्रयोगकर्ता ले प्रयोग गर्ने अर्को लेआउट हो Romanized लेआउट । यो लेआउटमा A मा अ, S मा स, … हुन्छ । QWERTY लेआउट चलाउनेहरूका लागि यो लेआउट उपयोगि हुन्छ । तर यो लेआउट पनि वैज्ञानिक छैन किनकी यो लेआउट पनि अक्षरको प्रयोगको संख्याका आधारमा बनाइएको हैन । अर्को transliteration अर्थात् ka , kha ख आदि प्रयोग गरेर पनि नेपाली टाइप गर्न सकिन्छ यो पनि वैज्ञानिक छैन । Transliteration पनि QWERTY लेआउट प्रयोग कर्ताका लागि उपयुक्त हुन्छ । Transliteration का लागि Google को सेवा पनि लीन सकिन्छ ।



मुख्यतः नेपालमा नेपाली टाइप गर्न दुईवटा कीबोर्ड लेआउट प्रयोग भएको पाइन्छ । एउटा Traditional (परम्परागत) र अर्को Romanized । जेभए पनि QWERTY लेआउट जस्तै बकमान (Traditional) लेआउट पनि आगामी दिन हरुमा प्रयोगमा आइरहने देखिन्छ । त्यसै गरि Romanized लेआउट पनि QWERTY प्रयोगकर्ता माझ चलिरहने छ । तर नेपालीको लागि August Dvorak ले जस्तै वैज्ञानिक लेआउट बनाउने जमर्को कसैले गर्ला र ?

2 comments:

  1. Slot machine review, bonuses, and games | Jammy Casino
    Slot machines 과천 출장마사지 are an integral 울산광역 출장마사지 part 서귀포 출장샵 of the design of many modern casinos, and the slot machine games are part 세종특별자치 출장안마 of the 상주 출장안마 gameplay of the game. However, for

    ReplyDelete
  2. Borgata Hotel Casino & Spa - JTR Hub
    Located www.jtmhub.com in Atlantic City, Borgata Hotel Casino poormansguidetocasinogambling & worrione.com Spa offers the finest in amenities casinosites.one and https://deccasino.com/review/merit-casino/ entertainment. It also provides a seasonal outdoor swimming

    ReplyDelete